Wat is de 4Ls-retrospective?
Bij de 4Ls-retrospective stel je je team vier vragen over de afgelopen sprint: wat vond je goed (Liked), wat heb je geleerd (Learned), wat ontbrak er (Lacked) en waar verlangde je naar (Longed for)? Mary Gorman en Ellen Gottesdiener hebben het format ontwikkeld. Scrum Masters kiezen er vaak voor, omdat het makkelijk uit te leggen is en in één sessie zowel feiten als gevoelens aan bod komen. Liked en Learned brengen het goede nieuws naar boven: de werkwijzen die het waard zijn om te behouden en de lessen die het team onderweg heeft opgedaan. Lacked en Longed for laten zien wat er ontbrak en wat mensen graag hadden gehad. Daar komen meestal je volgende acties uit voort. Doordat Learned een eigen kolom heeft, worden lessen opgeschreven in plaats van dat ze tussen de successen verloren gaan. En omdat Longed for als wens is geformuleerd, kunnen mensen een tekort benoemen zonder dat het als klacht klinkt.
4Ls-retrospectiveformat
Liked
Wat vonden we goed aan de afgelopen sprint?
Richt je op positieve ervaringen en geslaagde resultaten. Moedig deelnemers aan om concrete voorbeelden te geven van wat goed werkte, van processen tot de samenwerking. Zo ontdek je welke werkwijzen het waard zijn om door te zetten en geef je het teamgevoel een boost.
Learned
Wat hebben we geleerd van de afgelopen sprint?
Leg nieuwe inzichten, ontdekkingen en lessen vast. Dat kunnen technische vaardigheden zijn, procesverbeteringen of dingen die mensen hebben geleerd over samenwerken. Herinner het team eraan dat je van successen én mislukkingen kunt leren.
Lacked
Wat ontbrak er volgens ons in de afgelopen sprint?
Bespreek tekortkomingen en wat er ontbrak zonder iemand de schuld te geven. Stuur het gesprek richting het constructief benoemen van punten die aandacht nodig hebben, of het nu gaat om middelen, processen of vaardigheden.
Longed for
Wat hadden we beter kunnen doen in de afgelopen sprint?
Richt je op de verbeteringen die het team graag zou zien en op concrete manieren om daar te komen. Vraag deelnemers naar realistische veranderingen waardoor het team in volgende sprints beter kan werken en meer voldoening haalt uit het werk.
Wanneer dient u deze retrospective te gebruiken?
- Als je een evenwichtig beeld wilt van wat goed ging en wat beter kan
- Bij reguliere sprintretrospectives, als je feedback wilt op zowel het werk als de manier waarop het team heeft samengewerkt
- Als nieuwe teamleden hun eerste retrospectives meedoen, omdat de vier categorieën makkelijk te volgen zijn
- Als het team wat structuur nodig heeft om zijn gedachten te ordenen voordat ze besproken worden
Voorstellen voor ijsbrekers
- Als je in één keer een nieuwe vaardigheid kon beheersen waar het team iets aan heeft, welke zou dat zijn en waarom?
- Wat heb je onlangs geleerd dat je verraste?
Wilt u een opwarmoefening waarbij uw team daadwerkelijk meedoet, en niet alleen hardop antwoorden geeft? Bekijk gratis ijsbrekers →
Ideeën en tips voor uw retrospectievevergadering
- Begin met Liked om de sfeer op te warmen voordat je naar wat er ontbrak gaat
- Timebox elke L, zodat niet één categorie de hele sessie opslokt
- Vraag om concrete voorbeelden, want een benoemd probleem is makkelijker aan te pakken dan een algemene klacht
- Zoek naar patronen tussen de vier kolommen, zoals een Lacked-punt dat verklaart waar mensen naar verlangden
- Formuleer acties die de tekorten uit Lacked en Longed for oplossen, en blijf doen wat mensen goed vonden
- Gebruik dot voting om te bepalen welke punten je als eerste oppakt
Veelgestelde vragen
Wat zijn de 4 L's in een retrospective?
Hoe houd je een 4Ls-retrospective?
Wanneer houdt een team een 4Ls-retrospective?
Wie heeft de 4Ls-retrospective bedacht?
Wat is het verschil tussen Lacked en Longed for?
Gerelateerde sjablonen
Zet je doelstellingen om in doelen en mijlpalen
Zeilboot retrospective
Breng in kaart wat je team vooruit helpt en wat het tegenhoudt
Start Stop Continue retrospective
Bepaal waarmee je team begint, stopt en doorgaat.
Must Should Could Won't-retrospective
Spreek als team af wat moet gebeuren en wat kan wachten.