Hoe we communiceren

Welke kanalen, reactietijden en bereikbaarheid spreken we af?

Urgente zaken gaan in het teamkanaal met een vermelding, nooit in een direct bericht.
We reageren binnen een halve werkdag op directe berichten.
Kernuren zijn van 10:00 tot 15:00 in ieders eigen tijdzone, en niemand verwacht daarbuiten een reactie.
Hoe we samenwerken

Hoe organiseren we vergaderingen, reviews en overdrachten?

Elke vergadering heeft een agenda in de uitnodiging, anders wordt hij afgeslagen.
Vergaderingen beginnen op tijd en eindigen vijf minuten eerder.
Reviews worden binnen één werkdag opgepakt.
Hoe we beslissen

Hoe nemen we beslissingen, leggen we ze vast en wie is eigenaar?

Wie het werk doet, beslist over de implementatiedetails.
Beslissingen die andere teams raken, gaan via de wekelijkse sync.
We leggen beslissingen met datum en reden vast in de teamwiki.
Als we het oneens zijn

Wat doen we als we het oneens zijn of afspraken niet nakomen?

Spreek je onenigheid uit in de vergadering en sta achter de beslissing zodra die genomen is.
Geef feedback rechtstreeks en onder vier ogen aan de persoon zelf, voordat je het bij iemand anders aankaart.
Ga uit van goede bedoelingen en stel vragen voordat je oordeelt.

Wat zijn werkafspraken in een team?

Elk team draait op regels die niemand heeft opgeschreven: hoe snel mensen reageren, of camera's aan blijven, wat er gebeurt als twee mensen het oneens zijn. Met werkafspraken schrijft een team die regels op. Het is een korte lijst met normen die het hele team voorstelt en onderschrijft, zodat ervaren teamleden en nieuwkomers vanuit dezelfde verwachtingen werken. Teams noemen ze ook teamafspraken, teamnormen of een sociaal contract. De meeste templates voor werkafspraken en teamafspraken zijn een document dat één persoon invult. Hier stelt het hele team de lijst samen in één retrospective. Het bord heeft vier kolommen: Hoe we communiceren, Hoe we samenwerken, Hoe we beslissen en Als we het oneens zijn. Iedereen voegt eerst privé voorstellen toe, daarna groepeert het team vergelijkbare voorstellen en stemt op de voorstellen die het wil houden. Tijdens de discussie voegt de facilitator elk winnend voorstel toe aan de teamafspraken in TeamRetro. Als de facilitator dat toestaat, kunnen deelnemers ook zelf afspraken voorstellen, die de facilitator dan accepteert of afwijst. De afspraken van je team staan daarna in het paneel Afspraken van elke TeamRetro-vergadering en op de teampagina, zodat ze zichtbaar blijven voor de mensen die ze hebben gemaakt. Een teamcharter gaat verder en beschrijft bijvoorbeeld ook de missie, doelen en rollen. Werkafspraken vormen het dagelijkse deel daarvan. Gebruik dit template opnieuw als er mensen bijkomen of vertrekken, als jullie manier van werken verandert of als dezelfde afspraak steeds niet wordt nagekomen.

Werkafspraken retrospective-format

Hoe we communiceren

Welke kanalen, reactietijden en bereikbaarheid spreken we af?

Bespreek hoe mensen elkaar bereiken, zoals welk kanaal je waarvoor gebruikt, hoe snel mensen moeten reageren, kernuren en hoe je laat zien dat je niet beschikbaar bent. Vraag om elk voorstel als afspraak te formuleren, zoals "We reageren binnen een halve werkdag op directe berichten", zodat elke kaart meteen klaar is om op te stemmen.

Hoe we samenwerken

Hoe organiseren we vergaderingen, reviews en overdrachten?

Ga in op de gewoonten rond gedeeld werk, zoals vergaderingen, reviews, overdrachten, pairing en focustijd. Vraag wat het team de laatste tijd heeft vertraagd en welke afspraak dat had kunnen voorkomen. Houd de voorstellen gericht op het gedrag van het hele team, niet van één persoon.

Hoe we beslissen

Hoe nemen we beslissingen, leggen we ze vast en wie is eigenaar?

Spreek af wie wat beslist, en hoe. Teams discussiëren vaak over uitkomsten terwijl het echte probleem het proces is, zoals wie inspraak moet hebben, wanneer een snelle beslissing prima is en waar beslissingen worden vastgelegd. Afspraken hierover voorkomen later gesprekken als "Ik dacht dat we dat hadden afgesproken".

Als we het oneens zijn

Wat doen we als we het oneens zijn of afspraken niet nakomen?

Afspraken houden alleen stand als het team weet wat het moet doen wanneer er een wordt geschonden. Vraag hoe mensen meningsverschillen willen aankaarten, feedback willen geven en elkaar aan de lijst willen herinneren. Anonieme ideeën in TeamRetro helpen hierbij, want dit zijn de afspraken die mensen het moeilijkst hardop voorstellen.

Wanneer gebruik je deze retrospective?

  • Er wordt een nieuw team gevormd, of twee teams gaan samen, en niemand heeft hardop gezegd hoe het team gaat samenwerken.
  • Dezelfde wrijving komt steeds terug in retrospectives, zoals trage reacties, vergaderingen die uitlopen of beslissingen die niemand heeft opgeschreven.
  • Er zijn meerdere mensen bijgekomen of vertrokken, en de verwachtingen die het team vroeger deelde, kloppen niet meer.
  • Het team werkt nu op afstand of hybride en heeft nieuwe normen nodig voor bereikbaarheid, vergaderingen en kanalen.
  • Je team heeft werkafspraken, maar ze zijn zo oud dat niemand zich nog herinnert wat erin staat.

Voorstellen voor ijsbrekers

  • Welke ongeschreven regel uit een vorig team had iemand volgens jou beter kunnen opschrijven?
  • Welke kleine gewoonte van een teamgenoot maakte jouw werk makkelijker?

Wil je een opwarmoefening waarbij je team daadwerkelijk meedoet, en niet alleen hardop antwoorden geeft? Bekijk gratis ijsbrekers →

Ideeën en tips voor je retrospective

  • Vraag om voorstellen die geformuleerd zijn als gedrag dat het team kan zien, zoals "Vergaderingen beginnen op tijd", en niet als waarden zoals "Wees respectvol". Een waarde is lastig na te leven en nog lastiger te controleren.
  • Houd de uiteindelijke lijst kort. Laat stemmen en accepteer daarna alleen een handvol voorstellen met de meeste stemmen. Een lijst die niemand onthoudt, is geen werkafspraak.
  • Vraag voordat je een afspraak accepteert of er iemand is die er niet mee kan leven. Eén bezwaar dat niemand uitsprak, is genoeg om een afspraak te laten mislukken.
  • Geef iedereen een paar minuten om privé voorstellen toe te voegen voordat de discussie begint, zodat ook stillere collega's en nieuwkomers gehoord worden.
  • Betrek iedereen die dagelijks in het team werkt, ook de product owner en teamleden op afstand. Afspraken die door een deel van het team zijn gemaakt, binden alleen dat deel.
  • Plan de volgende evaluatie voordat je afrondt. Kijk opnieuw naar de lijst als er mensen bijkomen of vertrekken, en schrap de afspraken die het team niet meer naleeft.

Veelgestelde vragen

Wat zijn werkafspraken in een team?
Het is een korte lijst met normen die een team samen opstelt over hoe het werkt, zoals hoe mensen communiceren, vergaderen, beslissingen nemen en met meningsverschillen omgaan. Het team houdt de lijst zichtbaar en past hem aan als een afspraak niet meer helpt. Teams noemen het ook teamafspraken, teamnormen of een sociaal contract.
Wat is een voorbeeld van een werkafspraak?
"Kernuren zijn van 10:00 tot 15:00 in ieders eigen tijdzone, en niemand verwacht daarbuiten een reactie." De afspraak benoemt het gedrag, wanneer het geldt en wat anderen kunnen verwachten, zodat iedereen in het team kan zien of de afspraak wordt nageleefd.
Wat zijn goede teamafspraken?
Goede teamafspraken zijn zo concreet dat iedereen kan zien wanneer er een wordt geschonden. Veelvoorkomende voorbeelden zijn "Elke vergadering heeft een agenda in de uitnodiging", "Reviews worden binnen één werkdag opgepakt", "Beslissingen uit een call worden in het teamkanaal vastgelegd" en "We bespreken meningsverschillen in de vergadering, niet achteraf".
Hoe stel je werkafspraken op met een team?
Breng het hele team samen in één sessie. Iedereen stelt privé afspraken voor, het team groepeert vergelijkbare voorstellen en stemt, en bespreekt daarna de belangrijkste voorstellen tot iedereen met de formulering kan leven. Dit template volgt die stappen in TeamRetro, en de facilitator voegt elk winnend voorstel toe aan de teamafspraken.
Wat hoort er in een teamcontract?
Een teamcontract, vaak teamcharter genoemd, beschrijft meestal de missie en doelen van het team, voor wie het werkt, de rollen, hoe beslissingen worden genomen, hoe mensen communiceren en hoe conflicten worden aangepakt. Werkafspraken vormen het dagelijkse deel daarvan. Wil je later nagaan hoe goed je team zich aan het charter en de afspraken houdt, gebruik dan de health check Team Charter & Working Agreements Check.
Ben je klaar om deze retrospective te houden?Probeer deze retrospective live eens