Wat is een lessons learned-sessie?
Een lessons learned-sessie maakt van een afgerond project advies voor het volgende: wat je herhaalt, wat je vermijdt, wat je aanbeveelt en wie dat moet horen. Projectmanagers houden vaak een lessons learned template bij als document of spreadsheet dat één persoon bij de projectafsluiting invult. Hier stelt het hele team het samen op in één sessie. Zo komen de lessen van iedereen die het werk heeft gedaan en krijgen ze een vorm waar een ander mee verder kan. Het bord heeft vier kolommen. Volgende keer herhalen verzamelt de werkwijzen, beslissingen en tools die werkten en navolging verdienen. Volgende keer vermijden verzamelt wat het team overviel, opgeschreven als waarschuwing waar een ander team iets mee kan. Aanbevelingen zet beide om in concreet advies, en Wie moet het weten? noemt de teams, rollen en documenten die de lessen moeten bereiken. In TeamRetro voegt iedereen eerst privé ideeën toe. Daarna groepeert het team ze, stemt het over de belangrijkste lessen en wijst het eigenaren aan die ze gaan delen. Een project wrap-up of post-mortem kijkt terug op wat er gebeurde en waarom. Een lessons learned-sessie kijkt vooruit: naar het volgende project, het volgende team of de volgende keer dat dit soort werk voorbijkomt. Houd de sessie aan het einde van een project of fase, of direct na een post-mortem om de bevindingen bruikbaar te maken voor andere teams. Exporteer het rapport als je klaar bent en bewaar het op een plek waar het volgende projectteam vóór de kickoff kijkt.
Lessons learned-sessie format
Volgende keer herhalen
Wat werkte er dat het volgende project moet overnemen?
Begin met wat werkte, want juist deze lessen raken het snelst verloren. Ga verder dan "goede samenwerking" en zoek de concrete werkwijze, beslissing of tool erachter. Vraag ook waarom het hier werkte, zodat het volgende team weet wanneer het van toepassing is. Elk idee moet lezen als een instructie die een ander kan opvolgen.
Volgende keer vermijden
Wat overviel ons waar anderen op moeten letten?
Zoek naar problemen die een ander team waarschijnlijk ook tegenkomt, niet naar eenmalige pech. Houd de focus op situaties en processen, en vraag naar het vroege waarschuwingssignaal: waaraan had je kunnen zien dat dit eraan kwam? Een les met een waarschuwingssignaal erbij is een les waar het volgende team iets mee kan.
Aanbevelingen
Wat moet het volgende team precies anders doen?
Maak van de sterkste punten uit de eerste twee kolommen advies dat iemand buiten deze sessie kan opvolgen. Een goede aanbeveling noemt de actie, wanneer je die uitvoert en wie dat meestal doet: "Neem in elk lanceringsplan twee dagen op voor juridische toetsing" is bruikbaar, "betrek juridische zaken eerder" niet. Gebruik stemmen om de vijf tot tien aanbevelingen te kiezen die het bewaren waard zijn.
Wie moet het weten?
Welke teams, rollen of documenten moeten deze lessen bereiken?
Een les die in deze retrospective blijft hangen, verandert niets. Benoem bij elke aanbeveling wie hem moet horen, zoals het volgende projectteam, het PMO, een andere afdeling of nieuwe medewerkers, en waar hij terecht moet komen, zoals een kickoff-checklist, een playbook of een onboardinggids. Maak van de belangrijkste aanbevelingen acties met een eigenaar en een deadline in TeamRetro, zodat ze in je volgende sessie weer terugkomen.
Wanneer gebruik je deze retrospective?
- Een project of fase is afgerond en je wilt de lessen vastleggen in een vorm die het volgende projectteam kan oppakken en gebruiken.
- Een post-mortem of wrap-up retrospective bracht veel problemen aan het licht, en nu wil je daar advies voor andere teams van maken.
- Je organisatie voert steeds vergelijkbare projecten uit, zoals implementaties bij klanten, migraties of productlanceringen, en loopt telkens tegen dezelfde problemen aan.
- Een team gaat uit elkaar of draagt het werk over, en wat het team weet verdwijnt mee als niemand het opschrijft.
- Je PMO of delivery lead vraagt bij de projectafsluiting om een lessons learned-logboek, en je wilt dat het hele team eraan bijdraagt.
Voorstellen voor ijsbrekers
- Welk advies zou je geven aan iemand die morgen aan dit project begint?
- Welke les uit een eerder project heeft je bij dit project geholpen?
Wil je een opwarmoefening waarbij je team daadwerkelijk meedoet, en niet alleen hardop antwoorden geeft? Bekijk gratis ijsbrekers →
Ideeën en tips voor je retrospective
- Schrijf elke les voor een lezer die er niet bij was. Aan "De communicatie was slecht" heeft niemand iets, aan "Spreek bij de kickoff één kanaal af voor klantbeslissingen" wel.
- Geef Volgende keer herhalen evenveel tijd als Volgende keer vermijden. Lessen over wat werkte raken het makkelijkst verloren, omdat mensen zelden vragen waarom iets goed ging.
- Nodig iemand uit van het team dat het volgende vergelijkbare project gaat uitvoeren. Hun vragen laten zien welke lessen te vaag zijn om te gebruiken.
- Schrijf over situaties en processen, niet over personen. Was het project gespannen, gebruik dan anonieme input zodat ook de lastige lessen boven tafel komen.
- Laat stemmen en houd daarna de top vijf tot tien lessen over. Een korte lijst die het volgende team leest, is meer waard dan een lang logboek dat niemand opent.
- Sluit af met een eigenaar voor elke belangrijke les en de plek waar die wordt bewaard, zoals een kickoff-checklist of een delivery-playbook.