Czym jest retrospektywa post-mortem?
Post-mortem to rozmowa, którą zespół odbywa, gdy coś się kończy. Czasem tym czymś jest incydent: system przestał działać, wydanie poszło nie tak, klient odczuł skutki. Równie często jest to zwykły projekt, który dobiegł końca, a ty chcesz mieć jasną agendę przeglądu, zamiast wymyślać ją od zera. Ten szablon sprawdzi się w obu przypadkach. Najpierw ustalacie ramy, czyli cele i zakres projektu, potem omawiacie, co poszło dobrze, a co nie, tam, gdzie to ważne, szukacie przyczyn źródłowych, a szczere wnioski zamieniacie w lessons learned, z których organizacja może korzystać ponownie. Tak to działa w TeamRetro. Każdy najpierw dodaje swoje obserwacje prywatnie, więc najgłośniejsza osoba w pokoju nie narzuca narracji, zanim cichsi uczestnicy cokolwiek zapiszą. Pomysły są następnie grupowane, omawiane i poddawane głosowaniu, dzięki czemu skupiacie się na kilku naprawdę ważnych tematach, zamiast przechodzić przez czterdzieści komentarzy w przypadkowej kolejności. Na tym polega różnica między tym szablonem a dokumentem wypełnianym w pojedynkę: to omówienie na żywo, które prowadzi cały zespół i które kończy się konkretnymi działaniami z właścicielami i terminami, a nie raportem, do którego nikt już nie zajrzy. Używaj go jako domyślnego przeglądu projektu po zakończeniu wdrożenia, kampanii, migracji lub kwartału, a także jako przeglądu incydentu, gdy coś poszło nie tak i potrzebujesz opisu przebiegu zdarzeń oraz ich przyczyn bez szukania winnych. Ostatni temat jest poświęcony podziękowaniom, bo docenienie osób, które dźwigały tę pracę, to część porządnego zamknięcia projektu. W każdym przypadku zespół powinien wyjść ze spotkania z wiedzą, co powtórzyć, czego zaprzestać i kto czym zajmie się dalej. Po zakończeniu wyeksportuj raport, aby lessons learned łatwo odnalazł kolejny zespół, który trafi na podobną sytuację.
Format retrospektywy post-mortem
Przegląd, cele i zakres projektu
Co projekt miał osiągnąć i do kiedy?
Ten temat wyznacza ramy, zanim ktokolwiek zacznie cokolwiek oceniać. Poproś o pierwotny cel, uzgodniony zakres, harmonogram i kryteria sukcesu, a także o to, co faktycznie dostarczono w odniesieniu do nich. Przy przeglądzie incydentu użyj tego tematu do odtworzenia przebiegu zdarzeń: co się zepsuło, kiedy to wykryto, kto był zaangażowany i jak problem rozwiązano. Nie dopuszczaj tu interpretacji, a opinie zostaw na kolejne tematy. Jeśli uczestnicy nie zgadzają się nawet co do tego, jakie były cele lub kryteria sukcesu, ta różnica zdań sama w sobie jest wnioskiem wartym zapisania.
Co poszło dobrze
Które sukcesy i procesy warto powtórzyć?
Zespoły często przelatują przez ten temat, zwłaszcza po trudnym projekcie lub stresującym incydencie, więc zadbaj o czas na niego. Szukasz praktyk wartych powtórzenia, a nie komplementów; na podziękowania przyjdzie czas w osobnym temacie. Gdy ktoś doda pochwałę, zapytaj, co konkretnie sprawiło, że to zadziałało, aby dało się to wykorzystać ponownie. Zwracaj uwagę na sukcesy wynikające z indywidualnego heroizmu i nazywaj je ryzykiem.
Co nie poszło dobrze
Gdzie utknęliśmy, coś się zepsuło lub nie osiągnęliśmy celów?
Tu kryje się najwięcej nauki, więc przed rozpoczęciem wypowiedz na głos podstawową zasadę: nie szukamy winnych, analizujemy systemy i decyzje, a nie ludzi. Proś o konkrety zamiast ogólnego narzekania. Z „komunikacja była zła” nic nie da się zrobić, ale z „o zmianie terminu dowiedzieliśmy się z rozmowy na korytarzu” już tak. Użyj głosowania, aby dyskusja nie rozlała się na każdą irytację z ostatnich trzech miesięcy.
Analiza przyczyn źródłowych
Dlaczego coś poszło źle, a nie tylko że poszło?
Opcjonalna przy prostym przeglądzie projektu, niezbędna przy incydencie. Weź problemy z największą liczbą głosów z poprzedniego tematu i pytaj „dlaczego”, aż dojdziesz do warunku, a nie do osoby: brakującego zabezpieczenia, niejasnej odpowiedzialności, presji harmonogramu, założenia, którego nikt nie sprawdził. Dobrze sprawdza się tu metoda 5 Why, podobnie jak pytanie, co sprawiło, że błędne działanie wydawało się wtedy rozsądne. Zatrzymaj się, gdy dotrzesz do czegoś, co realnie da się zmienić, i zapisuj czynniki składowe oddzielnie od bezpośredniego wyzwalacza.
Lessons learned
Jakie wnioski zabieramy ze sobą na przyszłość?
To jest „i co z tego”, które zamienia obserwacje w wiedzę do ponownego wykorzystania. Dopracowuj każdy pomysł, aż wskaże zachowanie, wyzwalacz lub zabezpieczenie, które będą miały sens także w kolejnym projekcie. Oddziel to, co zespół może zmienić sam, od tego, co trzeba przekazać przełożonemu lub innej grupie, i bądź szczery co do tej drugiej listy. Formułuj każdą lekcję tak, aby osoba spoza spotkania mogła ją przeczytać w wyeksportowanym raporcie i zrozumieć bez dodatkowych wyjaśnień.
Działania, właściciele i terminy
Kto robi co i do kiedy?
Post-mortem bez przypisanych działań się nie liczy, więc zostaw na to realny czas, zamiast wciskać to w ostatnie dwie minuty. Zamień lessons learned z największą liczbą głosów w niewielką liczbę konkretnych działań, każde z imiennym właścicielem i terminem zapisanym w TeamRetro, aby wróciły na kolejnej sesji. Dwa lub trzy działania z jasnym właścicielem są lepsze niż dziesięć życzeniowych. Jeśli działanie należy do kogoś spoza spotkania, ustalcie, kto i do kiedy mu je przekaże.
Docenienie zespołu i podziękowania
Kto zasługuje na wyróżnienie przed zamknięciem?
Zakończ na ludziach, a nie na problemach. Poproś każdego, by wskazał konkretną osobę i konkretną rzecz, którą zrobiła; znaczy to znacznie więcej niż ogólne podziękowania i działa nawet po trudnym projekcie. Jest to najważniejsze wtedy, gdy przegląd był ciężki, bo przypomina zespołowi, że analiza porażki to nie to samo co obwinianie się nawzajem. Niech to trwa krótko: odczytaj kilka wpisów na głos, a resztę zostaw w wyeksportowanym raporcie.
Kiedy należy skorzystać z tej retrospektywy
- Projekt, wdrożenie, migracja lub kampania właśnie się zakończyły i chcesz uporządkowanego przeglądu, a nie luźnej rozmowy, po której nic nie zostanie
- Incydent, awaria lub nieudane wydanie wymagają post-mortem bez szukania winnych, obejmującego przebieg zdarzeń, przyczyny źródłowe i działania zapobiegawcze
- Długotrwały program zakończył etap i chcesz zebrać lessons learned, póki szczegóły są jeszcze świeże
- Zespół międzyfunkcyjny się rozwiązuje i to ostatnia okazja, by podsumować pracę i docenić osoby zaangażowane, zanim przejdą do nowych zadań
- Coś poszło nieoczekiwanie dobrze i chcesz zrozumieć dlaczego, aby móc to powtórzyć, zamiast przypisywać sukces szczęściu
Proponowane pytania lodołamacze
- Jednym słowem: jak się czuło, będąc w samym środku tego projektu lub incydentu?
- Gdyby można było wysłać sobie w pierwszym dniu jedno zdanie rady, co by w nim było?
Chcesz, aby twój zespół wykonał ćwiczenie rozgrzewkowe, a nie tylko odpowiadał na pytania na głos? Przejrzyj bezpłatne lodołamacze →
Pomysły i wskazówki dotyczące retrospektywy
- Przeprowadź spotkanie w ciągu tygodnia lub dwóch od zamknięcia projektu albo rozwiązania incydentu. Wspomnienia szybko blakną, a wraz z nimi przydatne szczegóły
- Na początku wyraźnie ustal zasadę: nie szukamy winnych. Analizujecie decyzje, systemy i presję, a nie szukacie osoby, którą można obarczyć odpowiedzialnością
- Poświęć kilka minut na uzgodnienie przeglądu projektu, zanim padną opinie. Wspólne ramy sprawiają, że sesja nie zamienia się w spór o to, jaki w ogóle był cel
- Przy przeglądzie projektu, który przebiegł bez problemów, pomiń lub skróć analizę przyczyn źródłowych, a przy incydentach, gdzie chodzi o zapobieganie, poświęć jej więcej czasu
- Ustal priorytety za pomocą głosowania i nie kończ spotkania, dopóki najważniejsze działania nie mają właścicieli i terminów. Inaczej lessons learned pozostaną teorią
- Przynieś działania z poprzedniego post-mortem i przejrzyj je na początku. Nic tak nie poprawia realizacji ustaleń jak świadomość, że ktoś je sprawdzi